Wat is Legionella?

De Veteranenziekte (of Legionairsziekte) is bekend geworden toen in 1976 een groot aantal deelnemers aan een Amerikaanse reünie van oud-strijders een ernstige longontsteking kregen. Na een langdurig onderzoek kon een bacteriesoort als veroorzaker worden gevonden, de Legionella pneumophila. De bacterie is vernoemd naar The American Legion wiens leden getroffen werden door de eerste gerapporteerde uitbraak.

Ontdekking en onderzoek

De ontdekking van de bacterie heeft geleid tot veel onderzoek naar de eigenschappen en de verspreiding van de bacterie. In Nederland is Legionella vooral bekend geworden door de Bovenkarspelramp in 1999, waarbij tientallen slachtoffers zijn gevallen door een met Legionellabacteriën besmette whirlpool.

Legionella in watersystemen

De Legionellabacterie komt van nature voor in zoetwatersystemen, zoals oppervlaktewater en grondwater. De bacterie is daar in lage aantallen aanwezig en groeit bij normale omgevingstemperaturen langzaam. Drinkwater, als natuurproduct, is niet steriel. In de zuiveringsstations van de waterleidingbedrijven wordt grond- en/of oppervlaktewater zorgvuldig gereinigd. Het oorspronkelijke aantal micro-organismen in het ruwe water is na behandeling enorm verlaagd om aan de normen te voldoen. Het water is echter niet steriel, een gering aantal bacteriën kan aanwezig zijn, waaronder Legionellabacteriën. Dit geeft gezondheidskundig gezien in drinkwater geen enkel risico.

Risico's in drink- en warmwaterinstallaties

Echter, in systemen zoals drink- en warmwaterinstallaties kunnen de aanwezige Legionellabacteriën, zowel in het koude als in het warme water, verder uitgroeien. In een periode van enkele weken kan een populatie Legionellabacteriën opgebouwd worden. Deze hecht zich aan de binnenzijde van leidingen, slangen en kranen in de zogenaamde biofilm. Dit verhoogde risico wordt veroorzaakt door een combinatie van temperatuur en stagnatie van water en de aanwezigheid van biofilm in het systeem. Legionellabacteriën groeien optimaal bij een temperatuur van ca. 42 °C in de range van 25 °C tot 55 °C. In schoon water kan Legionella langdurig overleven.

Aerosolvorming

Het vernevelen van water in bijvoorbeeld een douche of whirlpool heeft aerosolvorming (waterverneveling) tot gevolg. Aanwezige bacteriën blijven in minuscule waterdruppeltjes in de lucht zweven en kunnen worden ingeademd. Door inademing worden de Legionellabacteriën via de longblaasjes opgenomen in het bloed, waardoor een mens ziek kan worden.

Legionella als ziekteverwekker

Besmetting met Legionella vindt plaats via de longen. De infectie wordt veroorzaakt door het inademen van de bacterie in zeer kleine druppeltjes water, verspreid in de lucht. De ziekte kan niet van de ene mens op de andere worden overgedragen en is dus niet besmettelijk. Het drinken van water vormt geen risico.
 
De meeste mensen die blootgesteld worden aan met Legionella besmette aerosolen, worden niet ziek. Maar een klein deel van de mensen die besmet raken krijgt de veteranenziekte. De kans op besmetting en ziek worden van Legionellabacteriën is onder andere afhankelijk van de concentratie van een bepaalde stam Legionellae, de mate van verneveling en de weerstand van de persoon in kwestie. Indien (een deel van) deze factoren aanwezig zijn is er sprake van een verhoogd gezondheidsrisico.

Soorten Legionella

Er zijn meer dan 60 (onder)soorten Legionellabacteriën bekend. Legionella pneumophila en 20 andere soorten (Legionella non-pneumophila) zijn pathogeen (ziekteverwekkend) en kunnen een potentieel gevaar zijn voor de gezondheid van de mens.
 
Het is lang zo geweest dat een infectie met de Legionellabacterie niet als zodanig herkend werd. Dit komt omdat de eerste verschijnselen veel lijken op een beginnende griep. Een snelle herkenning van het ziektebeeld is belangrijk om de ziekte op tijd te kunnen behandelen. De infectie is in een vroegtijdig stadium namelijk goed te behandelen. Oudere mensen en mensen met een verzwakt immuunsysteem door bijvoorbeeld een onderliggende aandoening zijn het meest kwetsbaar.

Bureau de Wit en Legionellapreventie

Bureau de Wit heeft diverse tools om u te helpen bij het opstellen van een effectief Legionellabeheersplan. Als u meer wilt weten over onze diensten, zoals Legionellapreventie of Legionella monstername, dan kunt u altijd contact opnemen met een van onze medewerkers. Bel 036 536 74 20 of vul het contactformulier in.