Hygiëne in de keuken thuis

Kruisbesmetting: de onzichtbare boosdoener

“Kruisbesmetting gebeurt vaak zonder dat mensen het doorhebben,” zegt Henk. “En juist dát maakt het zo gevaarlijk.” Waar gaat het mis?

• Meerdere producten op één snijplank
• Niet tussentijds reinigen of desinfecteren
• Vochtige oppervlakken
• Hetzelfde doekje overal voor gebruiken

Voorbeeld uit de praktijk:

“Als je eerst rauwe kip snijdt op de snijplank en daarna paprika, zonder de snijplank tussendoor te reinigen, is dat vragen om problemen. Gebruik daarom aparte snijplanken voor rauwe en bereide producten en laat ze altijd goed drogen. In vocht groeien namelijk bacteriën.” En het gaat sneller mis dan je denkt. Henk: “Stel, een stukje rauwe kip valt op het aanrecht. Als er later zonder reinigen op diezelfde plek een stukje paprika van de snijplank valt, is dat al voldoende voor kruisbesmetting. Dat is ook het geval als je kip snijdt en met vieze handen de kraan vastpakt, je handen wast en dan de kraan weer aanraakt. Ik behandel kip daarom bijna als chemisch afval: alles dat rauwe kip raakt, direct reinigen: de snijplank, het mes, het aanrecht én je handen. Even afvegen is daarbij niet genoeg. En snij gebakken kip ook niet op dat ene hoekje op dezelfde snijplank waar geen rauwe kip had gelegen.”

Microvezeldoekjes: je maakt niks schoon (maar verspreidt wél bacteriën)

Henk: “Het klinkt hard, maar met een microvezeldoekje maak je meestal niks schoon. Je verspreidt bacteriën. Waarom? Doekjes blijven vaak vochtig achter de kraan liggen. Bacteriën gaan broeien. Je denkt dat het doekje en wat je ermee schoonmaakt, ook echt schoon is, maar dat is het niet.”

“Een gevaarlijk voorbeeld dat ik laatst tegenkwam: een mes ‘even’ schoonmaken met een vaatdoekje. Het gebeurt vaker dan je denkt.” Hoe moet het dan wel? “Gebruik je doekje eenmalig, gooi het daarna direct weg óf in de was. Laat een doekje nooit nat liggen.”

Eieren: handen wassen tussendoor

Nieuw voor veel mensen: salmonella zit niet ín het ei, maar kan op de schaal zitten. Henk: “Je tikt een eitje, en pakt daarna groente. Dan ben je al aan het kruisbesmetten. Er kunnen salmonellabacteriën aan je hand zitten, als je een ei hebt vastgepakt. Was daarom altijd je handen nadat je een ei hebt aangeraakt. Ga pas daarna verder met het verwerken of vastpakken van andere producten of voorwerpen.”

Eén spatel is geen goed idee

Je snijdt rauwe kip, doet het in de pan en roert… met dezelfde spatel. Henk: “Zodra het vlees begint te garen, moet je eigenlijk een andere spatel pakken. Waarom? Met dezelfde spatel die je gebruikte om rauw vlees te roeren, besmet je het gare vlees opnieuw. De spatel wordt namelijk niet goed genoeg of langdurig verhit om bacteriën af te doden. Gebruik daarom twee spatels, of was de spatel tussendoor grondig af met heet water.”

Pas op met kruidenpotjes en verse kruiden

Kruidenpotjes met aarde lijken onschuldig, maar volgens Henk is de werkelijkheid anders. “In aarde kunnen nematoden zitten (kleine wormpjes) die in je eten terecht kunnen komen. Vaak staan kruidenpotjes in de keuken. Je pakt ze er daarom makkelijk even bij. Vooral doen, maar was verse kruiden daarom altijd goed, ook als ze uit de supermarkt komen of uit je eigen kruidentuin. Was je handen ook na het aanraken van bakjes met verse kruiden.”

Zo richt je je koelkast veilig in

“De koelkast is een onderschatte risicoplek”, legt Henk uit. “Dit gaat vaak mis: iemand legt producten in de koelkast, die moeten ontdooien. Er komt vervolgens vocht dat vrijkomt bij het ontdooien op de andere producten. Ook op die manier krijg je kruisbesmetting. Leg rauwe producten en producten die je ontdooit daarom op andere planken of niet bij elkaar in de buurt.”

Dat is niet het enige dat je kunt doen om je koelkast veilig te houden. Henk: “Zet je koelkast niet te vol. Hou de achterwand vrij voor luchtcirculatie. Anders duurt het veel te lang voordat producten echt op de juiste temperatuur komen. Check daarnaast regelmatig of de koelkast op de juiste temperatuur staat ingesteld. Daarbij geldt maximaal 7 °C, maar het liefst rond de 4 °C. En natuurlijk: maak je koelkast regelmatig goed schoon.”

Terugkoelen van bereide maaltijden (zoals stoofpotten)

“Een grote pan stoofvlees laat je niet gewoon afkoelen op het aanrecht”, vertelt Henk. Veilig terugkoelen werkt anders. Verdeel grote porties in kleinere bakjes. Zet de bakjes (na korte afkoeling) in de koelkast. Dek de bakjes niet luchtdicht af zolang het eten nog warm is. Laat het eten maximaal 1 uur afkoelen op het aanrecht en zet het daarna in de koeling. Zo voorkom je bacteriegroei tijdens het afkoelen.”